Οδηγός παρατήρησης νυκτερινού ουρανού – Ιούνιος 2017

Ιούνιος 2017 – Για τους λάτρεις της παρατήρησης του νυκτερινού ουρανού, το ELLO.gr προσφέρει έναν οδηγό, καθώς και αντίστοιχο video προς ενημέρωση για τον μήνα Ιούνιο. Αστερισμοί και μακρινά ουράνια αντικείμενα, πρωινοί Πλανήτες και αστρονομικά γεγονότα …

…από την επίσημη σελίδα του Hubble Space Telescope

Οδηγός παρατήρησης νυκτερινού ουρανού – Ιούνιος 2017

Βραδινοί πλανήτες

Ο Δίας λάμπει ψηλά στον νότιο ουρανό αφού πέσει το σκοτάδι. Ένα τηλεσκόπιο μπορεί να αποκαλύψει τις σκοτεινές ζώνες του από σύννεφα. Τον Κρόνο θα τον βρείτε χαμηλά στον νοτιοανατολικό ουρανό. Ο δακτυλιοειδής πλανήτης θα παραμείνει ορατός όλη τη νύχτα αυτό το μήνα.

Αστερισμοί και μακρινά ουράνια σώματα

Γυρίστε το βλέμμα σας προς τα πάνω για να βρείτε τέσσερις ξεχωριστούς αστερισμούς. Βρείτε τον Βοώτη ο οποίος είναι αστερισμός που σημειώθηκε πρώτη φορά στην αρχαιότητα από τον Πτολεμαίο και είναι ένας από τους 88 επίσημους αστερισμούς που θέσπισε η Διεθνής Αστρονομική Ένωση. Ο μεγάλος αυτός αστερισμός βρίσκεται στο βόρειο ημισφαίριο της ουράνιας σφαίρας, πλην όμως είναι αμφιφανής στην Ελλάδα. Συνορεύει με 8 διαφορετικούς αστερισμούς, τους: Δράκοντα, Μεγάλη `Αρκτο, Θηρευτικούς Κύνες, Κόμη Βερενίκης, Παρθένο, `Οφι, Βόρειο Στέφανο και Ηρακλή. Η ονομασία Βοώτης εμφανίζεται στην Οδύσσεια, και επομένως βρίσκεται σε χρήση για σχεδόν 3.000 χρόνια, αν και αρχικά σήμαινε μόνο το φωτεινότερο αστέρα του. Η ετυμολογία της προέρχεται κατά μία εκδοχή από το βους (βόδι) και το ωθείν (την καθοδήγηση, το σπρώξιμο), δηλαδή τον έβλεπαν ως τον οδηγό της ομηρικής `Αμαξας (Μεγάλη `Αρκτος). Αλλά στους νεότερους χρόνους τον φαντάσθηκαν (Εβέλιος) ως τον κυνηγό που οδηγεί τους Θηρευτικούς Κύνες κυνηγώντας την `Αρκτο γύρω από το βόρειο ουράνιο πόλο.

Ο αστέρας α Βοώτου είναι και ο φωτεινότερος, με φαινόμενο μέγεθος -0,05, και κάτι περισσότερο: Είναι ο φωτεινότερος σε ολόκληρο το βόρειο ημισφαίριο του γήινου ουρανού. Για το λόγο αυτό υπήρξε αντικείμενο θαυμασμού και ενδιαφέροντος από την απώτατη αρχαιότητα και μάλλον ένα απ’ τα πρώτα άστρα που πήρε το δικό του όνομα: Αρκτούρος.

Το αστέρι Έψιλον του Βοώτη είναι επίσης γνωστό ως Izar. Ο Izar καταλήγει σε ένα από τα ωραιότερα διπλά αστέρια στον ουρανό. Η αντίθεση χρώματος μεταξύ των αστεριών είναι εντυπωσιακή.

Ακριβώς στα αριστερά του Βοώτη βρίσκεται ο Corona Borealis, στα ελληνικά Στέφανος Βόρειος. Οι αρχαίοι Έλληνες, όπως ο Ερατοσθένης, τον γνώριζαν αρχικά απλώς ως «ο Στέφανος», αφού δεν υπήρχε τότε ο αστερισμός Νότιος Στέφανος. Αργότερα τον προσδιόριζαν με τα επίθετα «πρώτος» και βόρειος. Οι Ρωμαίοι υιοθέτησαν την ελληνική ονομασία ως Corona Borea, Corona Borealis και Corona Septentrionalis. Επίσης γνώριζαν τον αστερισμό ως το «Στέμμα του Βουλκάν» ή της Αμφιτρίτης, αλλά κυρίως ως Ariadnaea Corona, Corona Ariadnae, Cressa Corona, Corona Gnosida, Corona Cretica, Gnossis, όπως και Minoia Corona, Minoia Virgo (Βαλέριος Φλάκκος, Γερμανικός) ή Ariadnaea Sidus (Οβίδιος). Αυτά τα προσωνύμια αναφέρονται στην Αριάδνη, τον πατέρα της Μίνωα, το νησί τους Κρήτη και τον τόπο πάνω στο νησί, την Κνωσό (Gnossos) όπου γεννήθηκε η Αριάδνη και γνώρισε τον Θησέα. Γιατί ο μύθος λέει πως, όταν χώρισε η Αριάδνη από τον Θησέα, το στεφάνι που της είχε χαρίσει εκείνος (κατ’ άλλους η θεά Αφροδίτη) μεταφέρθηκε στους ουρανούς και έγινε ο αστερισμός Στέφανος = στεφάνι ή στέμμα («κορώνα»). Άλλη εκδοχή μας λέει ότι το στεφάνι (το οποίο το είχε φιλοτεχνήσει ο Ήφαιστος) το έκανε δώρο ο Διόνυσος στην Αριάδνη ως σύμβολο του Ιερού Γάμου τους και όταν αναλήφθηκαν στα ουράνια έγινε αστερισμός. Μερικοί, όπως ο Οβίδιος, πίστευαν ότι η ίδια η Αριάδνη μετατράπηκε στον αστερισμό.

Ο μυθικός ισχυρός Ηρακλής βρίσκεται επίσης ψηλά στον καλοκαιρινό νυχτερινό ουρανό. Είναι επίσης αμφιφανής στην Ελλάδα. Ο Ηρακλής διέρχεται εκ του μεσημβρινού γύρω στα μεσάνυχτα στις 20 Απριλίου ή περί τη 10η νυκτερινή της 20ής Μαΐου ή ακόμα την 8η εσπερινή στις 20 Ιουνίου κλπ., οπότε και αναγνωρίζεται εύκολα από τους γύρω του, άλλους αστερισμούς.

Δια γυμνού οφθαλμού είναι ορατοί 144 αστέρες από 3ου έως 6ου μεγέθους, αυτού του αστερισμού. Ο Αργκελάντερ απέδιδε στον Ηρακλή 155 αστέρες ορατούς με γυμνό μάτι, ενώ ο Heis 227. Οι λαμπρότεροι είναι καταχωρημένοι στο κατάλογο της «Μαθηματικής Συντάξεως» του Πτολεμαίου (Αλμαγέστη), δηλαδή οι 6 αστέρες 3ου μεγέθους και οι 17 του 4ου μεγέθους.

Το ευρύτερα γνωστό «αξιοθέατο» του αστερισμού είναι το «Σφαιρωτό Σμήνος του Ηρακλέους», δηλαδή το σφαιρωτό σμήνος M13 ή NGC 6205, εύκολα ορατό με κιάλια (φαιν.μέγεθος 5,7), που περιέχει περίπου 1 εκατομμύριο αστέρες. Η απόστασή του από τη Γη υπολογίζεται σε 23.500 έτη φωτός και η διάμετρός του σε 150 έτη φωτός.

  • Ωστόσο ο Ηρακλής διαθέτει και άλλο φωτεινό σφαιρωτό σμήνος, το M92 ή NGC 6341, φαιν.μεγέθους 6,5 και διαμέτρου 80 ετών φωτός, που απέχει από τη Γη 25.000 έτη φωτός, όσο περίπου και το Μ13.
  • Ο αστέρας 14 Ηρακλέους ή Gliese 614, με φαιν.μέγεθος 6,67, φασμ.τύπο K0 V, απόλυτο μέγεθος 5,38 και απόσταση από τη Γη 59,21 έτη φωτός, έχει ένα πλανήτη που περιφέρεται γύρω του μία φορά κάθε 1619 ημέρες σε μέση απόσταση 2,5 AU και έχει μάζα υπερτριπλάσια εκείνης του Δία ή χιλιαπλάσια της μάζας της Γης. Αστέρας και πλανήτης πλησιάζουν το Ηλιακό Σύστημα με ταχύτητα 20 χιλιάδες χιλιόμετρα την ώρα.
  • Ο αστέρας AM Ηρακλέους είναι κατακλυσμικός μεταβλητός από τους γνωστότερους, που έδωσε το όνομά του στον λεγόμενο επίσης και «πολικό τύπο» των κατακλυσμικών μεταβλητών («αστέρες τύπου AM Herculis»).
  •  Ο καινοφανής αστέρας Nova Herculis του 1991 σημείωσε την ταχύτερη αρχική πτώση λαμπρότητας που καταγράφηκε ποτέ για καινοφανή. Ανακαλύφθηκε στις 25 Μαρτίου 1991 από τον George Alcock στην Αγγλία.
  • Το πλανητικό νεφέλωμα NGC 6210, με φαιν.μέγεθος 10 και σε απόσταση 6.500 ετών φωτός από τη Γη, είναι γνωστό στους ερασιτέχνες αστρονόμους ως «Χελώνα στο Διάστημα» («Turtle in Space»).
  • Η πηγή υπερύθρου IRAS 18095+2704 είναι πρωτοπλανητικό νεφέλωμα, με ηλικία που υπολογίζεται σε μόλις 300 χρόνια.
  • Αρκετοί αλλά μάλλον αμυδροί είναι οι γαλαξίες του Ηρακλή, με πιο «φωτογενή» τον σπειροειδή NGC 6207, πολύ κοντά στο Μ13 όπως φαίνεται από τη Γη αλλά στην πραγματικότητα 2.000 φορές πιο μακριά από εμάς (46,3 εκατομμύρια έτη φωτός).
  • Υπάρχει και σμήνος γαλαξιών με το όνομα «Σμήνος του Ηρακλέους», καθώς και το υπερσμήνος γαλαξιών 53W002.
  • Ο 3C 336 είναι ένας από τους πρώτους κβάζαρ που ανακαλύφθηκαν.

Πρωινοί πλανήτες

Η λαμπρή Αφροδίτη κυριαρχεί στον ανατολικό ουρανό πριν από την αυγή. Κοιτάξτε την προσεχτικά με ένα τηλεσκόπιο.

Ο νυχτερινός ουρανός είναι πάντα μια ουράνια βιτρίνα. Εξερευνήστε την.

Δείτε το video που ακολουθεί:

Video Thumbnail
Tonight's Sky: June 2017

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΗΣΤΕ ΜΕ ΤΟ ELLO.gr

Η καταγραφή των άρθρων στο ELLO.gr είναι αποτέλεσμα ιδιωτικής πρωτοβουλίας με αφιλοκερδή σκοπό. H αναδημοσίευση υλικού σε άλλη ιστοσελίδα επιτρέπεται, (όπως επισημαίνεται στους όρους χρήσης), μόνο με την προϋπόθεση αναφοράς της πηγής με ενεργό link προς το πρωτότυπο άρθρο και με την ένδειξη ELLO.gr. Επικοινωνήστε μαζί μας για οποιοδήποτε θέμα.

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ (μόνο όνομα απαιτείται)

avatar
wpDiscuz

Χρησιμοποιώντας αυτή την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Μάθετε περισσότερα για τα cookies

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο