Οδηγός παρατήρησης νυκτερινού ουρανού – Οκτώβριος 2017

Οκτώβριος 2017 – Για τους λάτρεις της παρατήρησης του νυκτερινού ουρανού, το ELLO.gr προσφέρει έναν οδηγό, καθώς και αντίστοιχο video προς ενημέρωση για τον μήνα Οκτώβριο. Αστερισμοί και μακρινά ουράνια αντικείμενα, πρωινοί Πλανήτες και αστρονομικά γεγονότα …

…από την επίσημη σελίδα του Hubble Space Telescope

Οδηγός παρατήρησης νυκτερινού ουρανού – Οκτώβριος 2017

Βραδινοί πλανήτες

Ο Κρόνος είναι το επίκεντρο θέασης νωρίς τα βράδια του Οκτωβρίου. Βρείτε τον να λάμπει στον νοτιοδυτικό ουρανό, στη συνέχεια, χρησιμοποιήστε ένα τηλεσκόπιο για να κατασκοπεύσετε τα όμορφα δαχτυλίδια του.

Αστερισμοί και μακρινά ουράνια σώματα

Ο Πήγασος (λατινικά: Pegasus, συντομογραφία: Peg) είναι αστερισμός που σημειώθηκε στην αρχαιότητα από τον Πτολεμαίο και ένας από τους 88 επίσημους αστερισμούς που θέσπισε η Διεθνής Αστρονομική Ένωση. Είναι αστερισμός του βόρειου ημισφαιρίου της ουράνιας σφαίρας πλην όμως είναι αμφιφανής στην Ελλάδα.Συνορεύει με οκτώ αστερισμούς, που είναι οι: Ανδρομέδα, Σαύρα, Κύκνος, Αλώπηξ, Δελφίν, Ιππάριον, Υδροχόος και Ιχθύες.

Pegasus

Μυθολογικά, ο Πήγασος ήταν ολόλευκο φτερωτό άλογο, τέκνο της Μέδουσας και του Ποσειδώνα αφού παράχθηκε από το αίμα της πρώτης κατά διαταγή του Ποσειδώνα όταν την αποκεφάλισε ο Περσέας. Το όνομα προέρχεται είτε από το Πηγαί, είτε από το επίθετο πηγός = ισχυρός. Ο Πήγασος παρέμεινε στα άστρα όταν ο ιππέας του Βελλεροφόντης θέλησε να φθάσει με αυτόν ως τον ουρανό, οπότε ο Ζευς, ενοχλημένος από την ύβρι, πρόσταξε ένα έντομο και κέντρισε τον Πήγασο, οπότε αυτός αφηνίασε και πέταξε κάτω στη Γη τον αναβάτη του.

Παρότι ο Πτολεμαίος τον ονομάζει «φτερωτό άλογο», και οι φτερούγες του σχεδιάζονται καθαρά σε αναπαραστάσεις από τη Μεσοποταμία μέχρι τους Ετρούσκους, οι αρχαιότεροι Έλληνες ονόμαζαν τον αστερισμό απλώς ίππον. Ο Άρατος προσθέτει το επίθετο «ιερός» και ο Ερατοσθένης τον ονομάζει Πήγασο, αλλά γράφει ότι ήταν χωρίς φτερούγες. Η μορφή εθεωρείτο ημιτελής, και γι’αυτό ίσως τον περιέγραφαν μαζί με τον Κριό: ήταν ο ημίτομος (κομμένος στα δύο). Ο Νόννος τον αποκαλεί «Ημιφανής Λίβυς `Ιππος», ως μορφή μερικώς κρυμμένη σε σύννεφα. Ο Ευριπίδης υποτίθεται ότι ονομάζει τον Πήγασο Μελανίππη από μια κόρη του κενταύρου Χείρωνα, γνωστή και ως Ευίππη, που μεταμορφώθηκε από τη θεά Άρτεμη σε μαύρη φοράδα και τοποθετήθηκε στον ουρανό.

Οι φωτεινότεροι αστέρες:

Ο Γερμανός Αστρονόμος Αργκελάντερ απέδιδε στον Πήγασο 108 αστέρες ορατούς με γυμνό μάτι, ενώ ο Heis 178. Λογικό είναι οι κυριότεροι αστέρες του μεγάλου αυτού αστερισμού να έχουν και δικά τους ιδιαίτερα ονόματα.

  • Ο αστέρας α Πηγάσου δεν είναι και ο φωτεινότερος του αστερισμού, με φαινόμενο μέγεθος 2,49, ωστόσο έχει το δικό του όνομα: Μαρκάμπ (Markab).
  • Ο β Πηγάσου, μεταβλητός αστέρας, είναι γνωστός με το όνομα Σχεάτ (Scheat).
  • Ο γ Πηγάσου είναι ο Αλτζενίμπ (Algenib).
  • Ο αστέρας δ Πηγάσου δεν… υπάρχει, αφού είναι ο ίδιος με τον Αλφεράτζ (α Ανδρομέδας). Μαζί όμως με τους α, β, και γ Πηγάσου σχηματίζει το Τετράπλευρο του Πηγάσου.
  • Ο ε, τριπλός, είναι και ο φωτεινότερος του αστερισμού, με φαινόμενο μέγεθος 2,39 (ο κύριος αστέρας) και το ιδιαίτερο όνομα Ενίφ (Enif).
  • Ο αστέρας ζ είναι ο Χομάμ (Homam).
  • Ο η, διπλός, είναι ο Ματάρ (Matar).
  • Ο θ είναι ο Μπαχάμ (Baham).
  • Ο ι Πηγάσουέχει φαινόμενο μέγεθος 3,76 και φασματικό τύπο F5 V.
  • Ο κ, ο Jih (= Ήλιος!) των Κινέζων, έχει φαιν.μέγεθος 4,13 και φασματικό τύπο F5 IV.
  • Ο λ έχει φαιν.μέγεθος 3,95 και φασμ.τύπο G8 III.
  • Ο μ έχει φαιν.μέγεθος 3,48 και φασμ.τύπο G8+III.
  • Ο ξ έχει φαιν.μέγεθος 4,19 και φασμ.τύπο F6 III-IV.
  • Ο π2 έχει φαιν.μέγεθος 4,29 και φασμ.τύπο F5 III.
  • Ο υ έχει φαιν.μέγεθος 4,40 και φασμ.τύπο F8 III
  • Ο 1 Πηγάσου έχει φαιν.μέγεθος 4,08 και φασμ.τύπο K1 III.
  • Ο 9 Πηγάσου έχει φαιν.μέγεθος 4,34 και φασμ.τύπο G5 Ib.

Αξιοσημείωτα στον αστερισμό:

  • Ο αστέρας 51 Πηγάσου με φαιν.μέγεθος 5,49 και φασμ.τύπο G2 IVa, διαθέτει ένα εξωηλιακό πλανήτη, τον πρώτο που ανακαλύφθηκε ποτέ (1995) σε μία ανακάλυψη-ορόσημο για τη σύγχρονη Αστρονομία.
  • Αλλά και άλλος εξωηλιακός πλανήτης έχει ανακαλυφθεί στον Πήγασο, περί τον αστέρα HD 209458, αστέρα φασμ.τύπου G0V με φαιν.μέγεθος 7,65 και απόλυτο 4,29. Ο πλανήτης περιφέρεται περί αυτόν μία φορά κάθε 84,6 ώρες σε κυκλική τροχιά ακτίνας 6,7 εκατομμυρίων χιλιομέτρων. Την έμμεση (φασματοσκοπική) ανακάλυψη ακολούθησε, τον Μάρτιο 2005, απευθείας απεικόνιση στο υπέρυθρο με το διαστημ.τηλεσκόπιο Spitzer. Ακόμα σημαντικότερο, ο πλανήτης εντοπίσθηκε και φωτομετρικώς, από τους D. Charbonneau, T.M. Brown και G.W. Henry (Σεπτέμβριος και 12 Νοεμβρίου 1999): Ανιχνεύθηκαν διαβάσεις του μπροστά από τον αστέρα του διάρκειας 2,15 ωρών, που μειώνουν τη λαμπρότητα του αστέρα κατά 1,6% (0,017 του μεγέθους), πράγμα που επέτρεψε τον υπολογισμό με ακρίβεια της διαμέτρου και μάζας του πλανήτη: διάμετρος 1,54 διάμετροι Διός, μάζα 220 φορές μεγαλύτερη της γήινης (άρα πυκνότητα 0,25 gr/κυβ.cm, αραιότερος από όλους τους πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος). Υπήρξε ο πρώτος εξωηλιακός πλανήτης που ανιχνεύθηκε φωτομετρικώς.
  • Το σφαιρωτό σμήνος M15 ή NGC 7078, εύκολα ορατό με κιάλια (φαιν.μέγεθος 6,4), είναι ίσως το πυκνότερο όλων των σφαιρωτών σμηνών του Γαλαξία μας. Η απόστασή του από τη Γη υπολογίζεται σε 35.000 έτη φωτός και η διάμετρός του σε 140 έτη φωτός. Μέσα του εντοπίσθηκαν πλανητικά νεφελώματα, τα Kuestner 648 και Pease 1, καθώς και πάνω από 100 μεταβλητοί αστέρες.
  • Ο πάλσαρ PSR B2127+11C, που φαίνεται επίσης να ανήκει στο Μ15 όπως και άλλοι οκτώ πάλσαρς, αποτελεί ένα διπλό σύστημα αστέρων νετρονίων με περίοδο περιφοράς 8,05 ώρες και εκκεντρότητα 0,681. Υπολογίζεται ότι θα συγκρουσθούν σε 220 εκατομμύρια γήινα έτη.
  • Οι γαλαξίες NGC 7317 ως 7320 αποτελούν μέλη της ομάδας γαλαξιών που είναι γνωστή ως η «Πεντάδα του Στεφάν» («Stephan’s Quintet», HCG 92a). Σε μικρή απόσταση βρίσκεται ο λαμπρός σπειροειδής γαλαξίας NGC 7331.

Πρωινοί πλανήτες

Στις αρχές Οκτωβρίου, ο Άρης και η Αφροδίτη ανυψώνονται μαζί στο ανατολικό ουρανό πριν από την αυγή. Οι δύο πλανήτες φαίνεται να συγκλίνουν το πρωί της 5ης Οκτωβρίου αλλά σιγά-σιγά κινούνται μακριά καθώς συνεχίζεται ο μήνας.

Γεγονότα

Η βροχή μετεωριτών Orionid κορυφώνεται τη νύχτα της 21ης – 22ης Οκτωβρίου.
Μετά τα μεσάνυχτα, κοιτάξτε προς τα ανατολικά, όπου ο αστερισμός Ωρίωνας ανεβαίνει. Κάθε λίγα λεπτά μπορείτε να κατασκοπεύσετε αμυδρά τον κομήτη Halley.

Ο νυχτερινός ουρανός είναι πάντα μια ουράνια βιτρίνα. Εξερευνήστε την.

Δείτε το video που ακολουθεί:

Video Thumbnail
Tonight's Sky: October 2017

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΗΣΤΕ ΜΕ ΤΟ ELLO.gr

Η καταγραφή των άρθρων στο ELLO.gr είναι αποτέλεσμα ιδιωτικής πρωτοβουλίας με αφιλοκερδή σκοπό. H αναδημοσίευση υλικού σε άλλη ιστοσελίδα επιτρέπεται, (όπως επισημαίνεται στους όρους χρήσης), μόνο με την προϋπόθεση αναφοράς της πηγής με ενεργό link προς το πρωτότυπο άρθρο και με την ένδειξη ELLO.gr. Επικοινωνήστε μαζί μας για οποιοδήποτε θέμα.

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ (μόνο όνομα απαιτείται)

avatar
wpDiscuz

Χρησιμοποιώντας αυτή την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Μάθετε περισσότερα για τα cookies

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο