Οδηγός παρατήρησης νυκτερινού ουρανού – Σεπτέμβριος 2017

Σεπτέμβριος 2017 – Για τους λάτρεις της παρατήρησης του νυκτερινού ουρανού, το ELLO.gr προσφέρει έναν οδηγό, καθώς και αντίστοιχο video προς ενημέρωση για τον μήνα Σεπτέμβριο. Αστερισμοί και μακρινά ουράνια αντικείμενα, πρωινοί Πλανήτες και αστρονομικά γεγονότα …

…από την επίσημη σελίδα του Hubble Space Telescope

Οδηγός παρατήρησης νυκτερινού ουρανού – Σεπτέμβριος 2017

Βραδινοί πλανήτες

Στις αρχές του μήνα, ο Δίας φαίνεται χαμηλά στα δυτικά και δεξιά μετά το ηλιοβασίλεμα. Προσπαθήστε να δείτε μια γρήγορη εικόνα του Δία μέσω ενός τηλεσκοπίου πριν χαθεί κάτω από τον ορίζοντα.

Αφού ο ουρανός σκοτεινιάσει, στρέψτε την προσοχή σας στον Κρόνο στο νοτιοδυτικό ουρανό. Ένα τηλεσκόπιο θα προσφέρει μια θαυμάσια θέα στον πλανήτη και στα εντυπωσιακά δακτυλίδια του.

Αστερισμοί και μακρινά ουράνια σώματα

Οι νύχτες του Σεπτεμβρίου περιλαμβάνουν το wet quarter, (υγρό τέταρτο), του ουρανού και αυτό διότι δύο από τους γειτονικούς αστερισμούς φέρουν αρχαίες αναφορές για το νερό.

Ο Υδροχόος είναι ένας από τους παλαιότερους αστερισμούς, αναγνωρισμένος ακόμη και από πρώιμους πολιτισμούς.  Είναι αστερισμός του Ζωδιακού Κύκλου, κείμενος κατά το 80% και πλέον στο νότιο ημισφαίριο της ουράνιας σφαίρας, ορατός στο σύνολό του από την Ελλάδα τα βράδια του φθινοπώρου. Συνορεύει με εννέα αστερισμούς, τους Πήγασο, Ιππάριον, Δελφίνα, Αετό, Αιγόκερω, Νότιο Ιχθύ, Γλύπτη, Κήτος και Ιχθύες. Το όνομά του σημαίνει «αυτός που χύνει το νερό» και οφείλεται στο ότι στην αρχαιότητα ο Ήλιος περνούσε από αυτόν κατά την εποχή των βροχών. Απεικονιζόταν σε όλο τον κλασικό αρχαίο κόσμο, από πανάρχαια ανάγλυφα της Μεσοποταμίας ως άνδρας ή αγόρι που χύνει νερό από μια στάμνα (υδρία, τη σχηματίζουν οι αστέρες γ, ζ, η, π). Μόνο οι Άραβες, που δεν ήθελαν να σχεδιάσουν την ανθρώπινη μορφή, τον απέδιδαν ως μουλάρι με δύο βαρέλια νερού ή απλώς ως ένα κουβά νερό. Και σε ρωμαϊκό ζωδιακό κύκλο συμβολίζεται με ένα παγώνι, το ιερό πτηνό της θεάς Ήρας / Γιούνο, καθώς στον μήνα της (Γαμηλιών) ο Ήλιος βρισκόταν στο συγκεκριμένο ζώδιο.

Aquarius

Στην αρχαία ελληνική, εκτός από Υδροχόος ο αστερισμός αναφέρεται και ως Υδροχοεύς. Η κυρίαρχη μυθολογική παράδοση που συνδέεται με τον Υδροχόο, τον ταυτίζει με τον Γανυμήδη, από όπου και οι ονομασίες Ganymedes (Μανίλιος, Κικέρων, Υγίνος, Βιργίλιος), Ganymede Juvenis, Puer Idaeus και Iliacus (Οβίδιος). Τον συναντάμε επίσης και ως Αρισταίον, που έφερνε τη βροχή στους κατοίκους της Κέας, και ως Κέκροπα. Ο ιστορικός Αππιανός τον αποκαλούσε Hydridurus, λέξη που εμφανίζεται παρεφθαρμένη και στην Αλμαγέστη του 1515 ως Idrudurus, όπως και η ονομασία Hauritor aquae. Ο Πίνδαρος βεβαιώνει ότι ο Υδροχόος συμβόλιζε τις πηγές του Νείλου. Στον Οράτιο βρίσκεται και ο χαρακτηρισμός Tyrannus aquae.

Ψάξτε για το «δοχείο νερού», μια ομάδα αστέρων σε σχήμα Y και ένα πλούσιο, συμπαγές σύμπλεγμα αστεριών μπορείτε να δείτε στον Υδροχόο.

Γνωστό και ως M2, περιέχει περίπου 150.000 αστέρια που βρίσκονται περίπου 37.500 έτη φωτός μακριά. Με κιάλια μπορείτε να το δείτε καλά, αλλά με ένα μικρό τηλεσκόπιο θα αποκαλυφθεί ένας καινούργιος κόσμος από αστέρες με πολύ περισσότερες λεπτομέρειες στο συμπαγές κέντρο του συμπλέγματος.

  • Επίσης ο κοντινός ερυθρός νάνος IL Υδροχόου (Gliese 876) (φαιν.μέγεθος 10,17) διαθέτει ολόκληρο πλανητικό σύστημα αποτελούμενο από τρεις πλανήτες! Από 1 πλανήτη έχουν και οι αστέρες HD 210277 και HD 222582.
  • Το πλανητικό νεφέλωμα NGC 7293 είναι το περίφημο «Νεφέλωμα της Έλικας» («Helix Nebula»), το κοντινότερο σε εμάς και φωτεινότερο από όλα τα πλανητικά νεφελώματα: Το φαινόμενο μέγεθός του είναι 6,5 και η απόστασή του από τη Γη υπολογίζεται σε 450 ως 700 έτη φωτός. Λογικά και οι φαινόμενες διαστάσεις του είναι οι μεγαλύτερες που έχει πλανητικό νεφέλωμα, 16 επί 12 λεπτά της μοίρας.
  • Το πλανητικό νεφέλωμα NGC 7009 είναι γνωστό με το προσωνύμιο «Νεφέλωμα του Κρόνου» («Saturn Nebula») επειδή μοιάζει λίγο με τον πλανήτη Κρόνο. Το φαινόμενο μέγεθός του είναι 8,3 (επίσης από τα φωτεινότερα ολόκληρου του ουρανού) και η απόστασή του από τη Γη υπολογίζεται σε 3.900 έτη φωτός.
  • Ο αμυδρός γαλαξίας NGC 7252 (φαιν.μέγεθος 12,1), σχεδόν πάνω στο σύνορο με τον Νότιο Ιχθύ, είναι στην πραγματικότητα περισσότεροι του ενός γαλαξίες. Παρατηρώντας τους παρακοκουθούμε πιθανότατα το τέλος της συγχωνεύσεως 2 γαλαξιών. Αλληλοεπικαλυπτόμενοι γαλαξίες, αλλά όχι οπωσδήποτε αλληλεπιδρώντες, είναι τα ζεύγη NGC 7254 / NGC 7256 και NGC 7284 / NGC 7285.

Κοντά βρίσκεται και ο μεγάλος αστερισμός Αιγόκερως (Capricornus). Γνωστός στη Μυθολογία και ως Αιγός, που αντιπροσωπεύει το πλάσμα που τάιζε το νεογέννητο Δία, κυβερνήτη των Ελλήνων θεών.

Είναι νότιος αστερισμός του Ζωδιακού Κύκλου, αμφιφανής στην Ελλάδα. Συνορεύει με τους αστερισμούς Τοξότη, Μικροσκόπιον, Νότιο Ιχθύ, Υδροχόο και Αετό. Ως ζωδιακός αστερισμός, ο Αιγόκερως συνδέθηκε με την Αστρολογία, πολλές προλήψεις και θρύλους, ιδίως από την εποχή των προληπτικών Ρωμαίων. Οι Πλατωνικοί πίστευαν ότι οι ψυχές των ανθρώπων όταν ελευθερώνονταν από το σώμα ανέβαιναν στα ουράνια περνώντας ανάμεσα από τα άστρα του Αιγόκερου, και γι’ αυτό ονομαζόταν «Πύλη των Θεών».

Capricornus

Ο Αιγόκερως έχει την ιδιαίτερη διάκριση ότι ένας κύκλος της γήινης σφαίρας, ο Τροπικός του Αιγόκερου, φέρει το όνομά του. Αυτό οφείλεται στο ότι στα χρόνια του Πτολεμαίου το νοτιότερο σημείο που μπορεί να βρεθεί ο Ήλιος στο γήινο ουρανό βρισκόταν μέσα στα όρια του Αιγόκερου. Σε αυτό το σημείο βρίσκεται ο Ήλιος κάθε έτος κατά το Χειμερινό Ηλιοστάσιο, στις 21 Δεκεμβρίου, οπότε ο Ήλιος περνά από το ζενίθ το μεσημέρι στους τόπους που βρίσκονται πάνω στον Τροπικό του Αιγόκερω. Η μετάπτωση του άξονα της Γης όμως έχει αλλάξει το νοτιότερο αυτό σημείο πάνω στην ουράνια σφαίρα, και τώρα βρίσκεται νοτιοδυτικά του αστέρα μ Τοξότου στον ομώνυμο αστερισμό. Στην εποχή μας ο Ήλιος βρίσκεται μέσα στα όρια του Αιγόκερου από τις 21 Ιανουαρίου ως τις 16 Φεβρουαρίου, και οι ημερομηνίες αυτές συνεχίζουν να μετατίθενται προς τα εμπρός με ρυθμό 1 ημέρα ανά 71,1 έτη.

Μία άλλη «διάκριση» για τον Αιγόκερω είναι ότι σε αυτόν βρισκόταν ο πλανήτης Ποσειδώνας όταν ανακαλύφθηκε, στις 23 Σεπτεμβρίου 1846, από τον Galle (Αστεροσκοπείο Βερολίνου) μετά από υπόδειξη του Le Verrier (Αστεροσκοπείο Παρισίων).

Το Algedi είναι το πιο λαμπρό αστέρι στον Αιγόκερω. Είναι ορατό με κιάλια ή τηλεσκόπιο ως επίμηκες αστέρι. Αυτό το περίεργο σχήμα οφείλεται σε ένα οπτικό παιχνίδισμα.

Εντυπωσιακό επίσης είναι το σφαιρωτό σμήνος M30, στα νοτιοανατολικά του αστερισμού, ορατό και με ισχυρά κιάλια σε σκοτεινές νύκτες. Ο γαλαξίας NGC 6903 βρίσκεται ακριβώς επάνω στην εκλειπτική! Το σμήνος γαλαξιών Abell 3744 χρειάζεται αρκετά μεγάλο ερασιτεχνικό τηλεσκόπιο για να παρατηρηθεί.

Πρωινοί πλανήτες

Η Αφροδίτη λάμπει στον ανατολικό ουρανό πριν από την ανατολή του ηλίου.

Μέσα στα μέσα του μήνα, ο Ερμής και ο Άρης εμφανίζονται μεταξύ της Αφροδίτης και του ορίζοντα, αλλά μάλλον είναι δύσκολο να εντοπιστούν κάτω από το πρωινό φως.

Ο Ερμής εξαφανίζεται στα τέλη Σεπτεμβρίου, αλλά ο Άρης παραμένει στον ουρανό και κινείται πιο κοντά στην Αφροδίτη όσο ο μήνας προχωρεί.

Γεγονότα

Δεν υπάρχουν αξιοσημείωτα αστρονομικά γεγονότα για τον μήνα Σεπτέμβριο.

Ο νυχτερινός ουρανός είναι πάντα μια ουράνια βιτρίνα. Εξερευνήστε την.

Δείτε το video που ακολουθεί:

Video Thumbnail
Tonight's Sky: September 2017

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΗΣΤΕ ΜΕ ΤΟ ELLO.gr

Η καταγραφή των άρθρων στο ELLO.gr είναι αποτέλεσμα ιδιωτικής πρωτοβουλίας με αφιλοκερδή σκοπό. H αναδημοσίευση υλικού σε άλλη ιστοσελίδα επιτρέπεται, (όπως επισημαίνεται στους όρους χρήσης), μόνο με την προϋπόθεση αναφοράς της πηγής με ενεργό link προς το πρωτότυπο άρθρο και με την ένδειξη ELLO.gr. Επικοινωνήστε μαζί μας για οποιοδήποτε θέμα.

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ (μόνο όνομα απαιτείται)

avatar
wpDiscuz

Χρησιμοποιώντας αυτή την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Μάθετε περισσότερα για τα cookies

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο